Najczęściej zadawane pytania
Co to jest kotrimoksazol?
Kotrimoksazol to nazwa kombinacji trimetoprimu z sulfametoksazolem w stosunku 1:5 (160 mg TMP + 800 mg SMX = 960 mg forte). Najznańszy preparat to Biseptol. Oba składniki hamują syntezę kwasu foliowego w bakteriach na dwóch różnych etapach — efekt synergistyczny.
Na co pomaga trimetoprim-sulfametoksazol?
ZUM (zapalenie pęcherza, odmiedniczkowe). Zapalenie oskrzeli. Biegunka podróżnych (Salmonella, Shigella). Profilaktyka PCP (Pneumocystis) u pacjentów z HIV. Zakażenia MRSA pozaszpitalne (łagodne). Nokardioza.
Dlaczego nie stosować w ciąży?
Trimetoprim jest antagonistą kwasu foliowego — może zaburzać rozwój cewy nerwowej płodu (I trymestr). Sulfametoksazol wypiera bilirubinę z albumin — żółtaczka noworodka (III trymestr). W ciąży lekarz wybierze amoksycylinę, nitrofurantoinę lub fosfomycynę.
Dlaczego pić dużo wody przy Biseptolu?
Sulfametoksazol i jego metabolity mogą krystalizować w kanalikach nerkowych przy niskim pH i małej objętości moczu. Pij min. 2 litry wody dziennie. Alkalizacja moczu (np. woda z cytryny) dodatkowo zmniejsza ryzyko krystalizacji.
Jakie są poważne skutki uboczne?
Zespół Stevensa-Johnsona / TEN (ciężka reakcja skórna — wysypka z pęcherzami). Agranulocytoza (niedobór granulocytów). Niedokrwistość megaloblastyczna (niedobór kwasu foliowego). Hiperkaliemia. Hepatotoksyczność. Większość poważnych reakcji jest rzadka, ale wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
Czy Biseptol to jedyny preparat trimetoprim-sulfametoksazolu?
Biseptol (Polfa) to najpopularniejszy preparat w Polsce. Inne nazwy handlowe to: Bactrim (Roche), Septrin, Cotrimoxazol. Wszystkie zawierają ten sam skład: trimetoprim 80 mg + sulfametoksazol 400 mg (proporcja 1:5). Preparaty są wymienne.
Dlaczego przy Biseptolu trzeba dużo pić?
Sulfametoksazol może krystalizować w kanalikach nerkowych, zwłaszcza w kwaśnym i stężonym moczu. Picie 2–2,5 l płynów dziennie rozcieńcza mocz i zapobiega nefrotoksyczności. Unikaj witaminy C w dużych dawkach — zakwasza mocz i zwiększa ryzyko krystalizacji.
Na jakie zakażenia stosuje się trimetoprim-sulfametoksazol?
Główne wskazania: zakażenia dróg moczowych, zapalenie prostaty, biegunka podróżnych (Shigella), zakażenia dróg oddechowych przy POChP, nokardioza, profilaktyka i leczenie Pneumocystis jirovecii (PCP) u osób z HIV. Stosowany też w zakażeniach MRSA wrażliwych na kotrimoksazol.
Czy trimetoprim-sulfametoksazol wchodzi w interakcje z lekami?
Tak — liczne interakcje: warfaryna (nasilenie działania przeciwkrzepliwego), metotreksat (zwiększenie toksyczności), leki przeciwcukrzycowe z grupy sulfonylomocznika (hipoglikemia), fenytoina (wzrost stężenia). Trimetoprim zwiększa stężenie potasu — ostrożnie z inhibitorami ACE i spironolaktonem.
Czy trimetoprim-sulfametoksazol jest bezpieczny u dzieci?
Przeciwwskazany u niemowląt poniżej 2 miesiąca życia (ryzyko żółtaczki jąder podkorowych). U starszych dzieci jest stosowany w zakażeniach dróg moczowych i oddechowych. Dawkowanie wg masy ciała. Dostępny w zawiesinie o smaku truskawkowym.
