Zapalenie oskrzeli — kiedy antybiotyk, a kiedy nie

W 90% przypadków NIE. Ostre zapalenie oskrzeli jest wirusowe i ustępuje samoistnie w 1–3 tygodnie. Antybiotyk wskazany gdy: gorączka >38,5°C utrzymuje się >3 dni, ropna (żółto-zielona) plwocina trwa >10 dni, podejrzenie zapalenia płuc, zaostrzenie POChP, osoba z immunosupresją.

Kaszel po ostrym zapaleniu oskrzeli trwa 2–3 tygodnie (czasem do 4). To normalna rekonwalescencja, nie powód do antybiotyku. Gorączka powinna ustąpić w 3–5 dni. Jeśli kaszel trwa >4 tygodnie — skonsultuj z lekarzem (wykluczyć astmę, refluks, inne przyczyny).

Gdy antybiotyk jest wskazany: amoksycylina 500mg 3× dz. (7 dni) lub Augmentin 875/125mg 2× dz. przy podejrzeniu opornych bakterii. Azytromycyna 500mg 1× dz. (3 dni) przy alergii na penicyliny lub zakażeniu atypowym (Mycoplasma, Chlamydophila). Doksycyklina 100mg 2× dz. (7 dni) jako alternatywa.

Zapalenie oskrzeli: kaszel (suchy→mokry), niska gorączka lub bez, ogólne samopoczucie dobre. Zapalenie płuc: wysoka gorączka >38,5°C, duszność, ból w klatce piersiowej, szybki oddech, osłuchowo trzeszczenia. RTG klatki piersiowej rozstrzyga — przy podejrzeniu zapalenia płuc jest konieczne.

NIE koniecznie. Kolor plwociny wynika z obecności neutrofili (komórek zapalnych), nie tylko bakterii. Zielona plwocina może towarzyszyć infekcji wirusowej. Samo zabarwienie nie jest wskazaniem do antybiotyku. Wskazaniem jest ropna plwocina TRWAJĄCA >10 dni + gorączka.

Zwykle nie — u dzieci zapalenie oskrzeli jest jeszcze częściej wirusowe niż u dorosłych. Antybiotyk wskazany przy podejrzeniu krztuśca, mykoplazmowego zapalenia oskrzeli lub nadkażeniu bakteryjnym. Decyduje pediatra. Więcej o antybiotykoterapii u dzieci w osobnym poradniku.

W ponad 90% przypadków ostre zapalenie oskrzeli ma etiologię wirusową i nie wymaga antybiotyku. Antybiotyk jest wskazany wyłącznie przy udokumentowanym nadkażeniu bakteryjnym: utrzymująca się gorączka powyżej 38,5°C dłużej niż 5 dni, ropna plwocina i pogarszanie się stanu ogólnego.

Kaszel po ostrym zapaleniu oskrzeli utrzymuje się średnio 18 dni, a u części pacjentów nawet do 4 tygodni. Jest to normalny przebieg i nie oznacza konieczności włączenia antybiotyku. Kaszel utrzymujący się ponad 8 tygodni wymaga diagnostyki (astma, refluks, gruźlica).

Przy bakteryjnym nadkażeniu stosuje się: amoksycylinę 500 mg 3× dziennie przez 5 dni jako lek pierwszego wyboru. Alternatywy: amoksycylina z kwasem klawulanowym, doksycyklina lub azytromycyna (3 dni). Fluorochinolony są zarezerwowane dla ciężkich przypadków.

Zapalenie oskrzeli: kaszel z plwociną, bez duszności, osłuchiwanie — furczenia/świsty obustronne, brak nacieku w RTG. Zapalenie płuc: gorączka >38°C, duszność, ból w klatce, osłuchiwanie — szmer oddechowy ściszony lub trzeszczenia jednostronne, naciek w RTG klatki piersiowej.