Substancja czynna — fluorochinolon

Ciprofloksacyna — dawkowanie, zastrzeżenia EMA, skutki uboczne

Ciprofloksacyna to fluorochinolon o szerokim spektrum. Od 2019 r. EMA ograniczyła stosowanie ze względu na ryzyko trwałych uszkodzeń ścięgien, nerwów i stawów. Stosowana tylko w ciężkich zakażeniach, gdy inne antybiotyki zawodzą.

Kluczowe informacje
  1. Ciprofloksacyna = fluorochinolon — szerokospektralny, ale z poważnymi zastrzeżeniami.
  2. Preparaty: Cipronex (PL), Ciprobay, generyki.
  3. Dawkowanie: 250–750 mg 2× dziennie (zależnie od wskazania).
  4. Bierz na czczo (1h przed jedzeniem). NIE z nabiałem/wapniem/żelazem/magnezem.
  5. EMA 2019: ograniczenia stosowania — ryzyko uszkodzeń ścięgien, nerwów, stawów.

Ograniczenia EMA — kiedy NIE stosować

Ciprofloksacyna to fluorochinolon zarezerwowany dla powikłanych zakażeń dróg moczowych, zapalenia prostaty i zakażeń kości. EMA ograniczyła jej stosowanie ze względu na ryzyko uszkodzenia ścięgien, neuropatii i tętniaka aorty. Nie powinna być lekiem pierwszego wyboru w niepowikłanych infekcjach.

Od 2019 r. EMA zakazuje stosowania ciprofloksacyny w:

Niepowikłanych zakażeniach dróg moczowych (zapalenie pęcherza). Zapaleniu gardła, oskrzeli, zatok (jeśli inne opcje dostępne). Profilaktyce biegunki podróżnych. Łagodnych zakażeniach, gdy istnieją bezpieczniejsze alternatywy.

Grupy podwyższonego ryzyka: Pacjenci >60 r.ż., stosujący kortykosteroidy, po przeszczepach narządów, z chorobami tkanki łącznej, z niewydolnością nerek.

Dawkowanie ciprofloksacyny

WskazanieDawkaCzas
Powikłane ZUM / odmiedniczkowe500 mg 2× dz.7–14 dni
Zapalenie prostaty500 mg 2× dz.4–6 tyg.
Zakażenia jamy brzusznej500 mg 2× dz. + metronidazol7–14 dni
Zakażenia kostno-stawowe750 mg 2× dz.4–6 tyg.

Bierz na czczo. NIE z nabiałem, wapniem, magnezem, żelazem (2h przed / 6h po).

Skutki uboczne fluorochinolonów

RodzajObjawyRyzyko
ŚcięgnaZapalenie/zerwanie ścięgna AchillesaDo 6 mies. po leczeniu
NerwyNeuropatia obwodowa (mrowienie, drętwienie)Może być trwała
StawyBól, obrzęk, ograniczenie ruchomościZwłaszcza u młodzieży
SerceWydłużenie QT, tętniak aortyRyzyko wzrasta z wiekiem
PsychikaBezsenność, lęk, splątanie, depresjaOdwracalne po odstawieniu

Kiedy do lekarza

PRZERWIJ lek i skonsultuj się z lekarzem NATYCHMIAST, jeśli:

Ból ścięgna Achillesa lub innego ścięgna. Mrowienie/drętwienie rąk lub stóp. Ból/obrzęk stawów. Kołatanie serca. Ból w klatce piersiowej lub brzuchu (tętniak). Zaburzenia psychiczne (lęk, splątanie).

Umów konsultację — 59 zł

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego EMA ograniczyła ciprofloksacynę?

W 2019 r. EMA nakazała ograniczenie fluorochinolonów (w tym ciprofloksacyny) z powodu ryzyka trwałych, nieodwracalnych skutków ubocznych: zerwanie ścięgna Achillesa, neuropatia obwodowa, zapalenie stawów, tętniak aorty. NIE stosować w: niepowikłanych ZUM, zapaleniu gardła/oskrzeli, profilaktyce biegunki podróżnych.

Kiedy ciprofloksacyna jest uzasadniona?

Powikłane zakażenia dróg moczowych (odmiedniczkowe). Ciężkie zapalenie prostaty. Powikłane zakażenia jamy brzusznej (z metronidazolem). Posocznica Gram-ujemna. Zakażenia kostno-stawowe (osteomyelitis Gram-ujemny). Tylko gdy inne antybiotyki zawodzą lub są przeciwwskazane.

Dlaczego ciprofloksacyna nie z nabiałem?

Wapń (mleko, jogurt, ser), magnez, żelazo i glin (antacydy) tworzą z ciprofloksacyną nierozpuszczalne chelaty — wchłanianie spada nawet o 90%. Odstęp: min. 2h przed lub 6h po suplementach/nabiałe.

Jakie są skutki uboczne ciprofloksacyny?

Częste: nudności, biegunka, bóle głowy. Poważne (specyficzne dla fluorochinolonów): zapalenie/zerwanie ścięgna Achillesa, neuropatia obwodowa (mrowienie, drętwienie), zapalenie stawów, wydłużenie QT, tętniak/rozwarstwienie aorty, fotosensytywizacja, zaburzenia psychiczne.

Jakie preparaty zawierają ciprofloksacynę?

Cipronex (najczęstszy w PL), Ciprobay (oryginał Bayer), Ciprofloxacin Polpharma, Proxacin i inne generyki. Wszystkie zawierają identyczną substancję czynną i są zamienne.

Dlaczego ciprofloksacyna jest ograniczona przez EMA?

W 2018 roku EMA ograniczyła stosowanie fluorochinolonów (w tym ciprofloksacyny) ze względu na poważne, potencjalnie nieodwracalne działania niepożądane: tendinopatie (w tym zerwanie ścięgna Achillesa), neuropatie obwodowe, zaburzenia psychiczne i tętniak aorty.

Kto nie powinien brać ciprofloksacyny?

Bezwzględne przeciwwskazania: dzieci i młodzież do 18 lat (uszkodzenie chrząstek wzrostowych), ciąża i karmienie piersią, padaczka (obniża próg drgawkowy), jednoczesne stosowanie tyzanidyny. Względne: wiek >60 lat, leczenie glikokortykosteroidami, stany po przeszczepach narządów.

Czy ciprofloksacyna działa na gronkowca MRSA?

Oporność MRSA na ciprofloksacynę wynosi 20–50% — nie jest lekiem z wyboru w zakażeniach MRSA. Fluorochinolony mogą być stosowane w zakażeniach gronkowcowych wrażliwych na ciprofloksacynę, ale wyłącznie po potwierdzeniu antybiogramem. W MRSA preferuje się wankomycynę lub linezolid.

Jak długo utrzymują się działania niepożądane ciprofloksacyny?

Większość działań niepożądanych (nudności, biegunka) ustępuje po odstawieniu. Jednak tendinopatie i neuropatie obwodowe mogą utrzymywać się miesiącami lub być nieodwracalne. Objawy mogą pojawić się nawet kilka tygodni po zakończeniu leczenia. Przy pierwszych objawach natychmiast przerwij lek.

Czy ciprofloksacynę można brać z kawą?

Ciprofloksacyna hamuje metabolizm kofeiny — kawa, herbata i napoje energetyczne mogą nasilać nerwowość, bezsenność i kołatanie serca. Zaleca się ograniczenie kofeiny w trakcie leczenia. Lek przyjmuj z pełną szklanką wody, nie z kawą ani sokiem grejpfrutowym.

Licencjonowana placówka

Podmiot leczniczy wpisany do rejestru RPWDL

Lekarze z uprawnieniami

Konsultacje prowadzą wyłącznie lekarze z aktywnym PWZ

Konsultacja codziennie

Pracujemy codziennie w godzinach 7:00–23:00