Trimetoprim + sulfametoksazol (kotrimoksazol)

Biseptol — dawkowanie, na co pomaga, skutki uboczne

Biseptol (kotrimoksazol) to kombinacja trimetoprimu z sulfametoksazolem — chemioterapeutyk o szerokim spektrum. Stosowany w zakażeniach dróg moczowych, oddechowych i przewodu pokarmowego. Jeden z najstarszych leków przeciwbakteryjnych w Polsce.

Kluczowe informacje
  1. Biseptol = trimetoprim 160 mg + sulfametoksazol 800 mg (tabletki forte).
  2. Dawkowanie: 960 mg (1 tabl. forte) 2× dziennie przez 5–14 dni.
  3. Pij dużo wody (min. 2 l/dz.) — zapobiega krystalizacji w nerkach.
  4. NIE stosować w ciąży (antagonista kwasu foliowego) ani u niemowląt <6 tyg.
  5. Dostępny bez recepty w dawce 480 mg (ale forte 960 mg — na receptę).

Dawkowanie Biseptolu — dorośli i dzieci

Biseptol (trimetoprim z sulfametoksazolem) to antybiotyk o szerokim spektrum, stosowany w zakażeniach dróg moczowych, oddechowych i przewodu pokarmowego. Należy do grupy sulfonamidów — wymaga odpowiedniego nawodnienia. Nie stosować w ciąży (zwłaszcza I trymestr) i u niemowląt poniżej 2 miesięcy.

WskazanieDorośliDzieci (>6 tyg.)Czas
Zakażenie dróg moczowych960 mg 2× dz.6 mg TMP/kg/d w 2 dawkach3–5 dni
Zapalenie oskrzeli960 mg 2× dz.8 mg TMP/kg/d w 2 dawkach10–14 dni
Zapalenie ucha960 mg 2× dz.8 mg TMP/kg/d w 2 dawkach10 dni
Biegunka podróżnych960 mg 2× dz.5 dni
Nawodnienie: Przy Biseptolu pij min. 2 litry wody dziennie. Sulfonamid może krystalizować w kanalikach nerkowych przy niedostatecznym nawodnieniu.

Jak działa Biseptol

Trimetoprim i sulfametoksazol blokują dwa kolejne etapy syntezy kwasu foliowego w bakteriach — podwójne zahamowanie daje efekt synergistyczny (bakteriobójczy). Działa na: E. coli, Klebsiella, Proteus (ZUM), Salmonella, Shigella, S. pneumoniae, H. influenzae, Pneumocystis jirovecii.

Nie działa na: paciorkowce beta-hemolizujące (anginy), Pseudomonas aeruginosa, beztlenowce.

Skutki uboczne i przeciwwskazania

CzęstośćObjawy
CzęsteNudności, wymioty, brak apetytu, wysypka skórna
Niezbyt częsteBiegunka, bóle głowy, hiperkaliemia, wzrost kreatyniny
Rzadkie (groźne)Zespół Stevensa-Johnsona, agranulocytoza, niedokrwistość megaloblastyczna, zapalenie wątroby
Przeciwwskazania: Ciąża (I i III trymestr), karmienie piersią, niemowlęta <6 tyg., ciężka niewydolność wątroby/nerek, niedobór G6PD, alergia na sulfonamidy, porfiria.

Kiedy do lekarza

Przerwij lek i skonsultuj się z lekarzem, jeśli:

Wysypka z gorączką, pęcherzami lub złuszczaniem (ryzyko SJS/TEN). Ból gardła + gorączka + osłabienie (agranulocytoza). Ciemny lub krwawy mocz. Żółtaczka. Brak poprawy po 3–5 dniach. Silne bóle brzucha lub krwista biegunka.

Umów konsultację — 59 zł

Najczęściej zadawane pytania

Na co pomaga Biseptol?

Biseptol stosowany jest w: zakażeniach dróg moczowych (zapalenie pęcherza, odmiedniczkowe), zapaleniu oskrzeli, zapaleniu ucha środkowego, biegunce podróżnych, zakażeniach przewodu pokarmowego (salmonelloza), profilaktyce PCP u pacjentów z HIV. Nie działa na anginy paciorkowcowe.

Jak dawkować Biseptol?

Dorośli: 960 mg (1 tabl. forte lub 2 tabl. zwykłe) 2× dziennie. Zakażenie dróg moczowych: 3–5 dni. Zapalenie oskrzeli: 10–14 dni. Dzieci >6 tyg.: 6–8 mg/kg TMP/dobę w 2 dawkach. Zawsze pij dużo wody.

Czy Biseptol to antybiotyk?

Technicznie nie — Biseptol to chemioterapeutyk (lek syntetyczny), nie antybiotyk (produkt naturalny). W praktyce działa przeciwbakteryjnie i jest stosowany zamiennie z antybiotykami. Różnica ma znaczenie głównie akademickie.

Czy Biseptol jest bez recepty?

Biseptol 480 mg (tabletki zwykłe) jest dostępny bez recepty. Biseptol Forte 960 mg wymaga recepty. Zawiesina dla dzieci — na receptę. Mimo dostępności OTC, nie stosuj bez konsultacji z lekarzem dłużej niż 5 dni.

Jakie są skutki uboczne Biseptolu?

Częste: nudności, wymioty, brak apetytu, wysypka. Niezbyt częste: biegunka, bóle głowy, hiperkaliemia. Rzadkie ale groźne: zespół Stevensa-Johnsona, agranulocytoza, niedokrwistość megaloblastyczna. Pij dużo płynów — sulfonamid może krystalizować w nerkach.

Czy Biseptol jest na receptę?

Tak — Biseptol (trimetoprim z sulfametoksazolem) jest lekiem na receptę we wszystkich dawkach. W niektórych krajach trimetoprim sam jest dostępny OTC, ale w Polsce wymaga recepty. Nie należy stosować pozostałości z poprzedniego leczenia bez konsultacji lekarskiej.

Czy Biseptol można brać w ciąży?

Biseptol jest przeciwwskazany w I trymestrze ciąży (ryzyko wad cewy nerwowej — trimetoprim antagonizuje kwas foliowy) i w III trymestrze (ryzyko żółtaczki noworodkowej — sulfametoksazol). W II trymestrze stosuje się go wyjątkowo. Bezpieczniejszą alternatywą jest amoksycylina.

Ile wody pić przy Biseptolu?

Przy Biseptolu zaleca się picie minimum 2 litrów płynów dziennie. Sulfametoksazol może krystalizować w kanalikach nerkowych (nefrotoksyczność), zwłaszcza w kwaśnym moczu. Dobre nawodnienie zapobiega tej komplikacji. Unikaj jednoczesnej suplementacji witaminą C (zakwasza mocz).

Na co pomaga Biseptol?

Główne wskazania: zakażenia dróg moczowych, zapalenie prostaty, zakażenia przewodu pokarmowego (Shigella, Salmonella), zapalenie oskrzeli u pacjentów z POChP. Jest też lekiem z wyboru w zakażeniu Pneumocystis jirovecii u osób z obniżoną odpornością (HIV/AIDS).

Czy Biseptol działa na anginę?

Biseptol nie jest zalecany w anginie paciorkowcowej — nie eradykuje skutecznie Streptococcus pyogenes z gardła i nie chroni przed gorączką reumatyczną. W anginie antybiotykami z wyboru są: fenoksymetylopenicylina (Ospen) lub amoksycylina przez 10 dni.

Licencjonowana placówka

Podmiot leczniczy wpisany do rejestru RPWDL

Lekarze z uprawnieniami

Konsultacje prowadzą wyłącznie lekarze z aktywnym PWZ

Konsultacja codziennie

Pracujemy codziennie w godzinach 7:00–23:00