Ugryzienie kleszcza — co robić? Objawy, leczenie, profilaktyka

Usuń kleszcza pęsetą (chwyt przy skórze, ruch prostopadły — nie kręć). Zdezynfekuj ranę. Zanotuj datę. Obserwuj miejsce ukąszenia przez 30 dni. Szukaj rumienia >5cm lub objawów grypopodobnych. Przy rumieniu — do lekarza po antybiotyk.

Antybiotyk leczniczy: przy rumieniu wędrującym lub objawach boreliozy. Antybiotyk profilaktyczny (doksycyklina 200mg jednorazowo): rozważ gdy kleszcz tkwił >36h. Nie każde ukąszenie wymaga antybiotyku — przy szybkim usunięciu wystarcza obserwacja.

Transmisja Borrelia burgdorferi wymaga minimum 24–36 godzin żerowania kleszcza. Im dłużej tkwi, tym większe ryzyko — po 48–72h ryzyko jest znaczące. Dlatego szybkie usunięcie jest najważniejszą profilaktyką.

Nie — w Polsce zakażonych jest 10–30% kleszczy (zależnie od regionu). Nawet ukąszenie przez zakażonego kleszcza nie oznacza pewnego zakażenia — ryzyko transmisji zależy od czasu żerowania. Szybko usunięty kleszcz rzadko przenosi boreliozę.

Tak — komercyjne laboratoria badają kleszcze metodą PCR. Koszt: 50–100 zł. Wynik negatywny nie daje 100% pewności (czułość ~80%). Wynik pozytywny nie oznacza zakażenia. Badanie kleszcza nie zastępuje obserwacji klinicznej pacjenta.

Nie — doksycyklina jest zakazana w ciąży (uszkodzenie kości i zębów płodu). Alternatywa: amoksycylina 500 mg 3× dz. przez 14–21 dni. Ciężarna po ukąszeniu kleszcza z rumieniem powinna natychmiast skonsultować się z lekarzem. Więcej w poradniku antybiotyk w ciąży.

Nie — smarowanie kleszcza wazeliną, alkoholem czy masłem zwiększa ryzyko wyregurgitowania treści żołądkowej do rany, co podnosi ryzyko zakażenia. Jedyną zalecaną metodą jest mechaniczne usunięcie pęsetą, chwytając jak najbliżej skóry.

Rumień wędrujący (erythema migrans) pojawia się zazwyczaj 3–30 dni po ukąszeniu, najczęściej po około 7–14 dniach. Powiększająca się plama czerwona o średnicy ponad 5 cm, często z przejaśnieniem w centrum, jest patognomoniczna dla boreliozy.

Kleszcze występują na terenie całej Polski, ale największe zagęszczenie odnotowuje się w województwach: podlaskim, warmińsko-mazurskim, mazowieckim i małopolskim. Tereny leśne, łąki, parki miejskie i działki — wszędzie tam, gdzie jest wilgotno i cieniście, mogą bytować kleszcze.

Samo ukąszenie nie wymaga wizyty lekarskiej, jeśli kleszcza usunięto prawidłowo. Do lekarza należy się zgłosić, gdy: pojawi się rumień wędrujący, gorączka, bóle stawów lub mięśni, silne bóle głowy lub objawy grypopodobne w ciągu 30 dni od ukąszenia.