Zakażenie dróg moczowych (ZUM) — przyczyny, objawy, leczenie

Dolne ZUM (pęcherz): pieczenie przy oddawaniu moczu, częstomocz, parcie naglące, ból nad spojeniem, mętny mocz — bez gorączki. Górne ZUM (nerki): gorączka >38,5°C, dreszcze, ból lędźwiowy, nudności — stan poważniejszy wymagający pilnej konsultacji.

Zapalenie pęcherza: furagina 100mg 3× dz. × 5 dni lub fosfomycyna 3g jednorazowo. Odmiedniczkowe zapalenie nerek: ciprofloksacyna lub Augmentin 7–10 dni. Ciężkie: ceftriakson IV w szpitalu. Fluorochinolony — rezerwowe przy dolnym ZUM.

Łagodne zapalenie pęcherza czasem ustępuje samoistnie, ale nie zaleca się czekania — ryzyko przejścia w odmiedniczkowe zapalenie nerek. W ciąży nawet bezobjawowa bakteriuria wymaga leczenia. Kuracja jest krótka (3–5 dni) i skuteczna.

Posiew wskazany przy: nawracających ZUM (≥3/rok), powikłanym ZUM (gorączka, mężczyzna, ciąża, cewnik), braku poprawy po antybiotyku empirycznym, ZUM u dzieci, szpitalnym ZUM. Przy pierwszym nieskomplikowanym epizodzie u kobiety — posiew opcjonalny.

Anatomia (krótka cewka moczowa, bliskość odbytu). Aktywność seksualna (mechaniczne przenoszenie bakterii). Zmiany hormonalne (menopauza — spadek estrogenów). Stosowanie środków plemnikobójczych. Zaparcia. Profilaktyka: D-mannoza, żurawina, nawodnienie, oddawanie moczu po stosunku.

Tak — nieleczone zakażenie dróg moczowych w ciąży zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego i odmiedniczkowego zapalenia nerek. Nawet bezobjawowa bakteriuria wymaga leczenia. Bezpieczne antybiotyki w ciąży: amoksycylina, cefalosporyny, nitrofurantoina (I–II trymestr). Szczegóły w poradniku antybiotyk w ciąży.

Escherichia coli odpowiada za około 80% nieskomplikowanych zakażeń dróg moczowych. Inne patogeny to: Staphylococcus saprophyticus (10–15% u młodych kobiet), Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis i Enterococcus faecalis. Posiew moczu z antybiogramem identyfikuje konkretny drobnoustrój.

Hospitalizacja jest konieczna przy: odmiedniczkowym zapaleniu nerek z wymiotami uniemożliwiającymi przyjmowanie leków doustnych, gorączce powyżej 39°C z dreszczami, podejrzeniu urosepsy (tachykardia, spadek ciśnienia), niewydolności nerek lub u kobiet w ciąży z górnym ZUM.

Tak, choć rzadziej niż kobiety. ZUM u mężczyzn poniżej 50 lat jest rzadkie i wymaga poszukiwania przyczyny (wady anatomiczne, kamica). U mężczyzn powyżej 50 lat najczęstszą przyczyną jest przerost prostaty. ZUM u mężczyzny zawsze klasyfikuje się jako powikłane.

Tak — nawracające ZUM (≥3 epizody rocznie lub ≥2 w pół roku) dotyczą 20–30% kobiet. Profilaktyka obejmuje: odpowiednie nawodnienie, profilaktykę poantybiotykową (np. nitrofurantoina na noc), preparaty żurawinowe, a w przypadku pomenopauzalnym — estrogeny dopochwowe.