Substancja czynna — penicylina V (naturalna)

Fenoksymetylopenicylina — dawkowanie na anginę, Ospen

Fenoksymetylopenicylina (penicylina V) to klasyczny antybiotyk na anginę paciorkowcową — lek 1. wyboru wg polskich wytycznych PTOiHDCh. Dostępna jako Ospen. Problemy z dostępnością w Polsce — amoksycylina jako alternatywa.

Kluczowe informacje
  1. Fenoksymetylopenicylina = penicylina V (naturalna, wąskospektralna).
  2. Preparat: Ospen (tabletki 500/1000 mg, zawiesina).
  3. Dawkowanie na anginę: 1000 mg (1,5 mln j.) 2× dziennie przez 10 dni.
  4. Bierz na czczo (1h przed lub 2h po jedzeniu).
  5. Problemy z dostępnością w PL — amoksycylina jako zamiennik.

Dawkowanie fenoksymetylopenicyliny

Fenoksymetylopenicylina (penicylina V) to najstarszy antybiotyk doustny, wciąż będący lekiem pierwszego wyboru w anginie paciorkowcowej i róży. Dostępna jako Ospen. Działa wąskospektralnie — celuje w paciorkowce i nie zaburza tak mocno flory jelitowej jak antybiotyki szerokowidmowe.

WskazanieDorośli / dzieci >40 kgDzieci <40 kgCzas
Angina paciorkowcowa1000 mg (1,5 mln j.) 2× dz.500 mg (750 000 j.) 2–3× dz.10 dni
Szkarlatyna1000 mg 2× dz.500 mg 2–3× dz.10 dni
Róża500 mg 4× dz.25–50 mg/kg/d w 4 dawkach10–14 dni
Profilaktyka gorączki reumatycznej250 mg 2× dz.250 mg 2× dz.Ciągła (lata)

Bierz na czczo (1h przed lub 2h po jedzeniu). Dlaczego na czczo?

Penicylina V vs amoksycylina — kiedy co wybrać

Fenoksymetylopenicylina (Ospen)

Wąskie spektrum (tylko paciorkowce). Mniejszy wpływ na florę. Na czczo. Problemy z dostępnością. Lek 1. wyboru wg wytycznych PTOiHDCh.

Amoksycylina

Szersze spektrum. Lepsza tolerancja (z jedzeniem lub bez). Szeroko dostępna. Równoważna w anginie. Popularna alternatywa w praktyce.

Skutki uboczne

CzęstośćObjawy
CzęsteNudności, biegunka, ból brzucha (zwłaszcza na czczo)
Niezbyt częsteWysypka, kandydoza, wymioty
RzadkieReakcja alergiczna (penicyliny — 2–5% populacji), C. difficile

Kiedy do lekarza

Skonsultuj się z lekarzem, jeśli:

Brak poprawy anginy po 48–72h. Wysypka (zwłaszcza z gorączką). Duszność/obrzęk (reakcja alergiczna na penicylinę). Nawracające anginy (>7×/rok). Ospen niedostępny w aptece — potrzebna zmiana recepty.

Umów konsultację — 59 zł

Najczęściej zadawane pytania

Jak dawkować fenoksymetylopenicylinę na anginę?

Dorośli i dzieci >40 kg: 1000 mg (1,5 mln j.) 2× dziennie przez 10 dni. Dzieci <40 kg: 500 mg (750 000 j.) 2× dz. przez 10 dni. Konieczne 10 dni leczenia — nie przerywaj, nawet gdy objawy ustąpią po 2–3 dniach.

Dlaczego 10 dni leczenia anginy?

10-dniowa kuracja penicyliny V zapewnia pełną eradykację paciorkowca beta-hemolizującego z gardła. Krótsze kuracje (<10 dni) mogą prowadzić do nawrotów, nosicielstwa i powikłań (gorączka reumatyczna, zapalenie kłębuszków nerkowych).

Dlaczego fenoksymetylopenicylina jest trudno dostępna?

Od kilku lat występują problemy z dostępnością Ospenu w Polsce — przerwy w dostawach, braki w aptekach. Producent (Sandoz) nie utrzymuje stabilnych dostaw. W praktyce lekarze przepisują amoksycylinę jako zamiennik — równie skuteczną, ale szerzej dostępną.

Czy amoksycylina zastąpi penicylinę V?

Tak — amoksycylina (Ospamox, Duomox) jest równoważna w leczeniu anginy paciorkowcowej. Dawka: 1000 mg 2× dz. przez 10 dni. Zaleta: szersza dostępność i lepsza tolerancja (można z jedzeniem). Wada: szersze spektrum = większe ryzyko dysbiozy.

Dlaczego penicylina V na czczo?

Pokarm zmniejsza wchłanianie fenoksymetylopenicyliny o 30–50%. Bierz 1h przed lub 2h po jedzeniu. To ważna różnica vs amoksycylina, którą można brać niezależnie od posiłku.

Dlaczego fenoksymetylopenicylina jest lepsza od amoksycyliny w anginie?

Obie są równie skuteczne w anginie paciorkowcowej. Fenoksymetylopenicylina (Ospen) ma węższe spektrum — celuje w paciorkowce, mniej zaburzając florę jelitową. Amoksycylina jest szerokowidmowa i wiąże się z większym ryzykiem biegunki. Polskie wytyczne preferują Ospen jako lek pierwszego wyboru.

Jak przeliczać dawki w jednostkach międzynarodowych?

1 mg fenoksymetylopenicyliny = 1670 j.m. Typowe dawkowanie: 1 mln j.m. = 600 mg, 1,5 mln j.m. = 900 mg. Dorośli: 1–1,5 mln j.m. 2× dziennie. Dzieci: dawkowanie wg masy ciała w mg lub j.m. przeliczone przez lekarza.

Czy fenoksymetylopenicylinę trzeba brać na czczo?

Tak — najlepsze wchłanianie na pusty żołądek: 30–60 minut przed posiłkiem lub 2 godziny po. Pokarm zmniejsza biodostępność o 30–50%. Jeśli na czczo powoduje nudności, amoksycylina (Duomox) jest równoważnym zamiennikiem bez tego ograniczenia.

Czy Ospen to jedyny preparat fenoksymetylopenicyliny?

W Polsce Ospen (Sandoz) jest najpopularniejszym preparatem. Dostępne są też generyki. Ospen bywa okresowo niedostępny w aptekach — równoważnym zamiennikiem jest amoksycylina w przeliczonej dawce. Lekarz może wystawić receptę na zamiennik telefonicznie.

Jak długo brać fenoksymetylopenicylinę na anginę?

10 dni — niezależnie od ustąpienia objawów. Kurs 10-dniowy jest konieczny do eradykacji paciorkowca z gardła i zapobieżenia gorączce reumatycznej. Skrócenie kursu zwiększa ryzyko nawrotu i poważnych powikłań. Krótszy kurs (5 dni) jest dopuszczalny tylko przy azytromycynie.

Licencjonowana placówka

Podmiot leczniczy wpisany do rejestru RPWDL

Lekarze z uprawnieniami

Konsultacje prowadzą wyłącznie lekarze z aktywnym PWZ

Konsultacja codziennie

Pracujemy codziennie w godzinach 7:00–23:00